ناگفته‌ها؛ یعنی اون چیزی که به جز خودت کس دیگه‌ای ازش خبر نداره، همیشه وجود داره فقط برای آدم‌های مختلف کم و زیاد داره. برای آدم‌های مختلف و البته در زمان‌های مختلف. تا یه مقدارش خوبه، اصلاً باید باشه. از این «یه مقدار» که بیشتر بشه چندان جالب نیست ولی قابل تحمله. اگر این روند باز هم رو به فزونی بگذاره کم کم اذیت کننده می‌شه. و زمانی می‌رسه که وسعت این ناگفته‌ها انقدر زیاد می‌شه که وجود درونی آدم با موجودکالبدیش از سر درماندگی به این نتیجه می‌رسن که یک انفجار نزدیکه. این موقع دیگه  اوضاع خیلی پیچیده و بغرنج می‌شه. حالا دیگه هر چیزی امکان وقوع داره. از همه بدتر این که کلیتِ ناگفته‌هات به حد غیر قابل تصوری دردناک باشه  و چقدر بدتر این که ترکیب این دردها استخوان خرد کن باشد.

دوستان گرامی  با عرض تأسف؛ بازی تمام شد،

خدانگهدارتان تا نمی‌دانم کی …

Komeilian.Hossein@gmail.com

قرار نیست این بخش یادی از فیلم‌های محرک نوستالژی‌ها باشد. در واقع اصل ماجرا معرفی، مرور و یادآوری نکاتی ست که شاید از قلم افتاده باشند. یکی از اصول در این بخش‌، رعایت ایجاز است.

برای این که دقیقاً نمی‌توان چارچوب این بخش را شفاف بیان کرد، توجه شما را به اولین حرف عکس *جدید* جلب می‌کنم.

حرف عکس – ردیف اول

دیوید همینگز و ونسا ردگریو در یک نمای پر معنا از آگراندیسمان (1966) ساخته‌ی آنتونیونی. تجربه‌ی ماندگار‌ ِ‌ روایت در یک فضای اگزیستانسیالیستی آن هم درست در هنگامه‌ی افول نئولیبرالیسم ایتالیا.

این فیلم به همراه پرسونا ی برگمن تکانه‌ی بزرگی به سینمای روشنفکری اروپا در سال 1966 وارد کردند.

===========================================++

دو روز پیش بود و هنگامه ی گرگ و میش. مشغول تورق آلبومی بودم از آلبوم‌های عکس خانوادگی. آلبوم پر بود از عکس سفرهای جور و واجوری که رفته بودیم. توجهم به یک سری عکس که مشخص بود مال یک سفر خاص است جلب شد. نما‌ها متعلق به یک جای کوهستانی سرسبز بود که تیزی هوای پاییز به نحو چشم نوازی گُله گُله ‌ی آن سبزی ِ‌ تمام را زرافشان کرده بود. احتمالاً کلاردشت بود و اواخر آبان. من یک لباس سورمه‌ای رنگ به تن داشتم که راه‌های زرد افقی با ضخامت‌های نحیف مثلاً طرح دارش کرده بودند. خلاصه جالب بود؛ به خصوص این که من توی بیشتر عکس‌ها بودم و خیلی هاش هم عکس تکی ِ‌خودم بود با فیگور‌ها و حالت‌های مختلف.

***

صبح ِ‌ زود ِ همان روز باید بیرون می رفتم. کوله را به دوش انداختم و مسیر ۱۰ دقیقه‌ایی را که باید از کنار اتوبان پیاده می رفتم تا تاکسی سوار شوم، آغاز کردم. توی این ۱۰ دقیقه بود که به این نتیجه رسیدم که من هیچوقت لباسی با رنگ سورمه‌ای و راه های زرد افقی نداشتم. یا چرا توی اون عکس ها هم قد کسانی بودم که از من کوتاه ترند ؟ می‌دانم که من قدم از آنی که توی عکس ها بود خیلی بلندتر است. تازه من هیچ موقع از نیمه‌ی مهربه آنم طرف، کلاردشت یا جایی شبیهش نرفته بودم. از همه مهم‌ تر من همیشه خیلی کم عکس دارم. یا پشت دوربین ام یا دور از دوربین. این دیگر چه جورش است؟ کجا من این همه عکس تکی در حال لبخند و ادا گرفتم؟!

زمانی که داشتم سوار تاکسی می‌شدم دیگر مطمئن بودم که من مطلقاً به چنین مسافرتی نرفته بودم.

***

حدود ۸ دقیقه پیاده راه است. از جایی که از آخرین تاکسی پیاده می‌شوم تا محل کاری که آن روز به قصدش بیرون زده بودم. کوچه باغ نسبتاً بکری در شمال غرب تهران. می‌گویم نسبتاً بکر چون آن جا سایت عمرانی یک مجتمع عظیم آموزشی است و اسکلت فولادی آن پوز درختان ۶۰ ، ۷۰ ساله ی منطقه را در «بلند بودن» زده‌. البته در یک رنگی این درختان بی رقیب اند. از جمله این که؛ ساکنان آن هیکل‌ها امروز کارگران ساختمانی و مهندسان و فردا دانشجویان و اساتیدشان هستند ولی ساکنین این یکی ها امروز ، فردا و تا همیشه ی زنده بودنشان همه چیز است غیر از انسان. در حال قدم زدن در همین گذارگاه‌ ِ‌ سنت و مدرنیته بودم که فکر و خیال‌هایی به سرم می زد تا راه حلی برای همه‌ی بغرنجی‌های زندگیم پیدا کنم. ولی افسوس که مثل همیشه به این نتیجه می‌رسیدم که «زندگی باید کرد.»

سایت مجتمع را که بین درختان محصور شده بود دور زدم و به درب ورودی فلزی آن رسیدم. آقای تپلی از باجه ی نگهبانی بیرون آمد. تا مرا دید به سمتم آمد و در حالی که درب را باز می کرد گفت: «سلام آقای مهندس صبحتون بخیر.»

من هم مثل همیشه با خوشرویی جواب دادم: «سلام آقا یحیی! صبح شمام بخیر.» سلام رو جوری کشیدم که انگار دارم به یک دوست صمیمی که مدتی ست ندیده مش سلام می‌کنم. در صورتی که او را هر روز دارم می‌‌بینم وانگهی جزو دوستان صمیمی من هم به شمار نمی‌آید.

***

طبق قاعده باید تا ۳ سر کار می‌ماندم ولی تجربه‌ی غریب صبح و کارهای تلمبار شده‌ی دیگر انگیزه ای شد تا چند ساعت زودتر یعنی حدود ساعت ۱۱ خودم را از آن جا خلاص کنم.

به خانه که رسیدم، یکراست رفتم پای لپ تاپ و مشغول انجام کارهای عقب افتاده شدم. اصلاً دنبال آن آلبوم نرفتم چون خوب می‌دانستم چنین چیزی وجود ندارد. برایم تازگی نداشت این چیزها. می‌دانستم که این هم یک بخش کوچک از کابوس لعنتی زندگی ام است. فقط آرزو کردم که حوالی صبح زودی که همینجوریش هم بیدار شدن و بیرون رفتن طاقت فرسا ست، دیگر درگیر این تجربه ها نشوم. البته این آرزو هم پر پر شد و امروز صبح نزدیکای گرگ و میش، برای آخرین بار آن آلبوم را دیدم.

و توجه کنید به این که؛ هر دو دوست محترمی که در پست قبلی از همکاری با ایشان گفته بودم، هر یک به نحوی به فنا رفتند و آن قضیه به شدت منتفی گردید. حالا چشمم کور خودم مثل چیز اینجا پست می‌گذارم.

و باز هم توجه کنید که اگر به نظرتان بخشی از لیریک را اشتباه مکتوب کرده‌ام، تذکر دهید. اگرچه هر گونه  سهوی در این زمینه بعید به نظر می‌رسد.

ته ِ‌ توجهتان را هم نگه دارید برای این که؛ حتماً سعی کنید آبی کارائیبی‌تان را تماشا کنید. این قطعه فقط یک صدا نیست، پَستی ست برای تمام اعصار …

و خواهشمندم که لحن آمرانه ما را در این چند خط حمل بر اساعه‌ی ادب نفرمایید که این از شخصیتی چون ما فرسخ‌ها فاصله دارد!

Caribbean blue

Eurus

Afer ventus

So the world goes round and round

With all you ever knew

They say the sky

High above is Caribbean blue

If every man says all he can

If every man is true

Do I belive the sky above

Is Caribbean blue?

Boreas

Zephryus

If all you told was turned to gold

If all you dreamed was new

Imagine sky high above

In Caribbean blue

Eurus

Afer ventus

Boreas

Zephryus

Africus

]]> http://cinematograd.wordpress.com/2010/04/29/%d8%a2%d8%a8%db%8c-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%a6%db%8c%d8%a8%db%8c/feed/ 8 جمالزاده caribbeanblueenya_cinematograd http://cinematograd.wordpress.com/2010/04/17/%da%86%d9%86%d8%af-%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d8%aa%d9%81%d9%86%d9%86%db%8c-%d9%88-%d8%af%d9%88-%d8%af%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%af%db%8c%da%af%d8%b1/ http://cinematograd.wordpress.com/2010/04/17/%da%86%d9%86%d8%af-%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d8%aa%d9%81%d9%86%d9%86%db%8c-%d9%88-%d8%af%d9%88-%d8%af%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%af%db%8c%da%af%d8%b1/#comments Sat, 17 Apr 2010 19:23:30 +0000 جمالزاده http://cinematograd.wordpress.com/?p=1242 ]]> یکم‌: معرفی چند فیلم در «سینمای سرگرمی»

شاون مرده

همان قدر -‌ بلکه بیشتر‌- که سینمای بریتانیا به دنی بویل که فیلمی چون «28 روز بعد» را در گونه‌ی زامبی می‌سازد افتخار‌می‌کند‌، ادگار رایت جوان را باید برای ساختن چنین هجویه‌ی نابی در باب حضرات زامبی بستاید‌. رایت در این کمدی ستودنی با همکاری زوج تازه سر بر آورده‌ی سینمای بریتانیا یعنی سیمون پگ در قالب ِ « بسیار طبیعی و جدی و در عین حال کمیک» و نیک فراست در قالب‌ ِ «خرفت‌ِ خوش‌قلب و در عین حال بسیار کمیک‌» در سال 2004 ساخت و البته بسیار مورد توجه قرار گرفت.

این فیلم از درب‌ ِ بیان‌‌‌ ِ ‌ معانی بر جسته وارد نمی‌شود و همچنین فرم و ساختار قابل بحثی نیز ندارد ؛ با این حال در سینمای سرگرمی یک فیلم کاملاً قابل دفاع و ممتاز به حساب می‌آید.

یه چیزی بده و گرنه چوبت می‌زنم! *

اگر به دقت و کاملاً رها به دیدن این فیلم بنشینید تصدیق خواهید کرد که برایان سینگر بیهوده حاضر نشده است تا در مقام تهیه‌کننده‌ی این اثر حاضر شود‌. یک فانتزی‌ ‌-‌ ‌‌هراسناک با ساختار‌ ‌ِ روایتی‌ ِ‌ معکوس ‌ِغیر خطی و در عین حال اپیزودیک است که ماهیت چندان پیچیده‌ای ندارد ولی با این حال کاملاً استوار و مناسب با گونه‌ی سینمایی فیلم است‌. داستان‌‌هایی که در مجاورت مکانی و در تلاقی زمانی در یک شب هالووین روایت می‌شوند بیش از هر چیری ابراز علاقه‌ای فانتزی به تمام عناصر هالووین است و اعلام یک هشدار بامزه‌‌: «به سخره‌گیرندگان هالووین به شدت عذاب خواهند کشید‌!»

* ترجمه‌ی کاملاً شخصی من از اصطلاح هالووینی “Trick ‘r Treat”

توجه‌: این لیست به روز می‌گردد.‌

دوم

همان‌طور که قبلاً هم گفتم و خودتون هم اثراتش رو تا حدی ملاحظه کردید‌؛ وضع‌ ِ خیلی بغرنجی ست‌. نه زمان کافی برای نوشتن و یا حتی سر زدن منظم به وبلاگ‌ها‌ی دوستان دارم و نه تمرکز مناسب‌ برای این قبیل کارها. به دلایل بسیاری از نگارش روز‌نوشت هم خودداری می‌کنم. راستش با این شخصیت سانسور‌شده‌ای که اینجا دارم چیز جذابی هم برای روز‌نوشت باقی نمی‌ماند و البته آن بخش‌های جذابش هم اکیداً غیر قابل نگارش است‌! تازه فقط نوشتن در اینجا هم نیست. جاهای دیگری هم که برای فعالیت نگارشی در آنها‌ تعهد اخلاقی دارم‌، هستند. خلاصه توی بد هچلی گیر کردم‌. این شد که با دو دوست وبلاگ نویس که قبل از وبلاگ‌نویس بودن دوستان بسیار نزدیک من هستند مذاکراتی پشت درهای بسته و پنجره‌های باز انجام گردید و قرار شد تا آن‌ها هم به صورت نویسنده‌ی مهمان کمک حال من باشند‌ و البته من هم اندکی کمک حال آن‌ها‌. حالا تا چه پیش آید‌.

سوم

این هم عکسی از جمالزاده در حال بررسی لوکیشن ارباب‌حلقه‌های 5

آسمان مکثی کرد‌.

رهگذر شاخه‌ی نوری که به لب داشت به تاریکی شن‌ها بخشید‌

و به انگشت نشان داد سپیداری و گفت‌:

«‌نرسیده به درخت‌،

کوچه باغی ست که از خواب خدا سبز‌تر است

و در آن عشق به اندازه‌ی پرهای صداقت آبی ست‌.

می‌روی تا ته آن کوچه که از پشت بلوغ‌، سر به در می‌آرد‌،

پس به سمت گل تنهایی می‌پیچی‌،

دو قدم مانده به گل‌،

پای فواره‌ی جاوید اساطیر زمین می‌مانی

و ترا ترسی شفاف فرا می‌گیرد‌.

در صمیمیت سیال فضا‌، خش خشی می‌شنوی‌:

کودکی می‌بینی

رفته از کاج بلندی بالا‌، جوجه برمی‌دارد از لانه‌ی‌زنبور

از او می‌پرسی

خانه‌ی دوست کجاست‌‌.»

با اندک دخل و تصرف برگرفته از «نشانی» ِ سهراب سپهری

در سال جدید مراقب‌ِ رؤیاهای خود باشید‌، مبادا غمزده‌شان کنید‌.

******

جعبه‌ی موسیقی‌ ِ عیدانه پر شد‌. با 10 قطعه‌ا‌ی که به قدر زر مشکین‌فام پر زاغ  دوست‌داشتنی ‌اند‌. یعنی این یک دوست‌داشتن‌‌ ِ کاملاً شخصی ست‌، همان طور که شاید از نظر خیلی‌ها موجودی به نام زاغ نه زرفام باشد نه دوست‌داشتنی‌.

< Aria >

چشمانتان را ببندید‌، رویاهاتان را پرواز دهید و از این شاهکار کریس اسفیریس لذت ببرید‌.

——

< L’ete Indien >

یکی از درخشان‌ترین قطعات رومانتیک موسیقی فرانسه‌، حداقل در دهه‌ی 90 اثر خواننده‌ی برجسته «ژو د ِسین‌»

——

< ‌No Way >

یکی از دوست‌داشتنی‌های شخصی‌ام از کار‌‌های «دیوید گیلمور‌»

——

< Waterlily >

یکی از قطعات  آلبوم « Forerunner» اثر Cottars  که در سال  2006برنده‌ی جایزه‌ی گرمی در بخش New Age شد‌.

——

< Watermark >

یکی از قطعات به‌یادماندنی Enya  . که فارغ از سه باری که برنده‌ی گرمی شده‌، حقیقتاً موسیقی روح‌نوازی را نمایندگی می‌کند‌.

——

< Vesperae De Dominica (K. 321) – Laudate Dominum >

یکی از اپراهای ایتالیایی آمادیوس موتزارت کبیر‌. سینمایی‌ها فیلم ‌ ِبه یاد ماندنی میلوش فورمن به نام «آمادیوس‌» رو به خاطر دارند‌؟‌

——

< Theme From caravans >

یکی از کار‌های شاخص و معروف ‌«ونسا‌ مه» که به خصوص خوراک طرفداران ویولن است‌‌.

——

< Deportation Iguazu >

یکی از شاخص‌ترین قطعات موسیقی متن فیلم «بابل‌»‌. آهنگساز: گوستاو سانتائولایا

——

< Part 01-Vangelis-El Greco >

یک موومنت شکوهمند از ونجلیس اعظم‌. از آلبوم El Greco.

——

< La Valse d’Amelie >

یکی از زیباترینِ قطعاتِ موسیقی ِ متن‌ ِ شاهکارِ فیلم ِ شاهکارِ «املی پولن‌» ساخته‌ی آهنگسازرؤیایی سینمای فرانسه‌، «یان تیرسن‌»

پنجمین‌! 

پنجمین هنگ‌! 

پنجمین هنگ از زندگی من‌! 

پنجمین هنگ از مرگ من‌! 

هیجدهم ژولای ‌… در حیاط صومعه …  مردم مادرید به هنگ پنجم پیوسته‌ بودند…  با ‌«لیستِر‌» و ‌«کامپزینو» … با ‌«گالان‌» و ‌«مُدِستو» … با فرمانده کارلوس … هیچ سربازی نترسیده بود … «شجاعت» … فوق‌العاده بود …  صدای ماشین‌های رگبار بلند شد …  فرانکو باید بره به جهنم … همراه با چهار گردان … دفاع از مادرید… رؤیایی‌ترین اتحاد اسپانیا‌ … سرخ‌ترین گل‌ها از مردم … با پنجمین‌، پنجمین‌، پنجمین‌، پنجمین هنگ‌! 

مادر‌! من می‌خوام برم جلوی خط آتش … فرمانده‌: برید برید … صدای ماشین‌های رگبار بلند شد و فرانکو باید بره به جهنم‌.‌ 

یاد‌آور ِ یکی از درخشان‌ترین بخش‌های فیلم‌ ‌«ستاره‌ساز‌» اثر «جوزپه تورناتوره‌»‌ 

 +++++ 

بنا به دلایل عدیده‌ای مدتی قصد‌/ ‌حوصله‌ ی نوشتن در موردِ فیلم‌‌های ایرانی رو نداشتم تا این که با خوندن یه سری مطلب بی‌سر و ته در مورد ‌«به رنگ ارغوان‌» ترغیب شدم در باب این فیلم کمی قلم‌فرسایی کنم‌. با این که وقت نمی‌کنم نوشته‌های سینمایی رو بالا پایین کنم ولی عمق فاجعه رو از خوندن همون چند‌تا نوشته‌ ‌- شاید فقط نزدیک به 30 درصد از کل مطالبی که درباره‌ی این فیلم نوشته شده ‌- که زیر دستم اومده بود می‌تونستم تخمین بزنم‌. انگاری برخی از دوستان دوزاری‌شون فرصت افتادن پیدا نکرده بود‌‌! البته در این میان نوشته مجید اسلامی بزرگوار را هم در این باره خواندم که با کمال احترام به دانش و بینش ایشان در این مورد چندان با آرایشان توافق نظر نداشتم‌. همچنین «یادداشتِ زیبا‌»‌ی مربوط به خزر معصومی را هم متأسفانه نخواندم‌. مشکل آن جاست که خیلی‌ها که مثل من این را فیلم را پسندیدند نیز به نظر می‌رسد به فحوای ان نرسیده‌اند‌.  

چیزی که باید دقت کرد ‌(‌که البته خیلی‌ها نکردند‌) این است که نوشتن مکتوبه‌ای جامع و یا حتی دربردارنده‌ی وجوه اصلی و عمده در مورد آخرین فیلم اکران شده‌ی حاتمی‌کیا کاری بسیار دشوار و شاید نشدنی ست‌. «به رنگ ارغوان‌» با موضوع حساسیت‌برانگیز و ورودی که به خلأ شناختی جامعه و مخاطب از فضا و حیطه‌ی عملکردی نیروهای اطلاعاتی‌- امنیتی کشور ‌(وزارت اطلاعات‌) می‌کند و آن هم با این شرایط کذایی که وارد جشنواره شد و به اکران عمومی رسید چیزی بیش از یک فیلم است و نوشتن در مورد آن هم فرصتی بیش‌تر و قالبی متفاوت‌تر از یک یادداشت سینمایی را ‌- به آن نحوی که در حال حاضر رایج است‌ – می‌طلبد‌. این فیلم بدون هیچ قضاوتی از نظر سینمایی پربار است ‌‌‌- ‌و نه لزوماً گرانمایه‌ چون شاید در این مورد اختلاف نظر وجود داشته باشد ‌- و در کنار آن حاشیه‌هایی هم دارد که شاید مثل مهم‌تر از متن نباشد لیکن کاملاً بحث‌برانگیز است‌. از آنجا که فیلم راجع به نیروهای امنیتی در فرا جغرافیا نیست و مشخصاً مربوط به سیستم حاضر است پس بررسی تطابق آن با واقعیت موجود اهمیت دارد‌. به اضافه کنید به آن بستری را که فیلم در آن ساخته شده است (سال 81‌) و تغییرات محتومی که از آن زمان تا به حال روی داده است‌.  

خلاصه ‌‌آنکه‌؛ بهترین رویکرد در مرود این فیلم این است که هر کس به طور کاملاً تفکیک شده از ظن خود یار فیلم گردد و بخشی هر چند کوچک از آن را واکاوی کند‌. چرا که جز این هم نشدنی ست‌. به عنوان مثال نوشته‌ی رضا کاظمی را بخواند که تنها در مورد نقش‌آفرینی ستودنی فرخ‌نژاد نوشته‌است‌.  

****  

هم آغوشی عشق و عدالت

نگاهی به فیلم ‌«راز چشمان آن‌ها»

این مطلبم 6 روز پیش روی خروجی نشریه‌ی فرهنگی آدم‌برفی‌ها رفته بود‌. لینک  

طرح داستان

فیلم داستان یک کارمند میانی دستگاه قضایی آرژانتین‌، بنخامین اسپوزیتو (‌ریکاردو دارین‌) ‌، است که با پرونده‌ای خاص روبرو می‌گردد‌. گرچه این پرونده در اداره‌ی متبوع او بسته می‌شود‌، ولی در زندگی شخصی او به طرز آزار‌دهنده‌ای مفتوح می‌ماند به طوری که پس از گذشت ۳۰ سال از زمان بررسی قضایی آن و در دوره‌ی بازنشتگی‌اش احساس نیازی پیدا می‌کند به واکاوی دوباره‌ی تمام ابهامات والبته تلخی‌های آن پرونده‌‌. مصادیق تلخی همانا دورماندن از عشق گرانسنگش –‌ ایرنه‌‌، همکار و رئیسش در آن زمان‌ – ‌، از دست دادن تنها دوست قابل اعتمادش – ساندووال – و شاید از همه مهم‌تر خاطرات غیر متقن ولی درد‌آوری که او از هولناکی جنایت واقع شده در سرش می‌پروراند‌. او پس از ۳۰ سال قصد دارد رمانی درباره‌ی پرونده‌ی تجاوز و قتل ‌«لیلیانا» به نگارش در‌آرورد و به این بهانه مخاطب فیلم دعوت می‌شود تا از ابتدا‌ی این ماجرا را به انضمام برش‌هایی از زمان حال را ببیند‌.  

«خوان خوزه کامپانلا» کیست و فیلمش کجاقرار دارد‌؟  

«کامپانلا»‌ ‌ی ۵۰ ساله‌ متولد بوینوس آیرس است و اگرچه شاید برای بسیاری از ما‌، پیش از این اثر‌، فیلمسازشهیری به حساب نمی‌آمد اما علاقه‌مندان به سینما در آرژانتین‌، پیش از این فیلم نیز‌، جایگاه او را بالاترین درجه‌ی یک فیلمساز آرژانتینی می‌‌دانند. چه آن که او سال‌‌هاست در آمریکا به کارگردانی و نویسندگی سریال‌های تلویزیونی می‌پردازد و در عین حال با رفت و آمد‌هایی که دارد تجربیات گرانبهایی را به سینمای آرژانتین می‌افزاید‌‌.  

جدا از سریال‌ها مختلفی که در آرژانتین و آمریکا از زیر دست او گذشته‌اند او کارنامه‌‌ی قابل قبولی نیز در سینما دارد‌. او پیش از راز در چشم‌هایشان با سه فیلم‌ «همان عشق‌، همان باران‌» در سال ۱۹۹۹، کمدی «‌پسر عروس‌» محصول سال ۲۰۰۱ ‌، ‌که حتی در آکادمی اسکار همان سال نیز با نامزدی در دو بخش تا حدودی دیده شد‌ و «ماه اوالنیدا‌» ساخته‌ی ۲۰۰۴ کاملاً در محدوده‌ی سینما‌ی اسپانیایی زبان و تا حدودی نیز در مقیاس سینمای جهانی شناخته شده بود‌‌. ولی با تمام این اوصاف شکی نیست که این فیلم جهشی بلند از سوی «کامپانلا» محسوب می‌گردد.  

او با این فیلم که حتی به لقب «درخشان‌ترین فیلم تاریخ سینمای آرژانتین‌» از بعضی از منتقدین داخلی کشورش نایل آمده است‌، در گام اول جوایز آکادمی فیلم آرژانتین را درو کرد‌؛ نامزدی در ۱۷ بخش و دریافت جایزه در ۱۳ بخش از جمله بهترین فیلم‌، بهترین کارگردانی‌، بهترین فیلمنامه‌ی اقتباسی – شایان ذکر است که فیلمنامه‌ی این اثر را «کامپانلا» با اقتباس از رمانی به نام «سؤال در چشمانش» (La pregunta de sus ojos‌‌) نوشته‌ی ادواردو ساچری به قلم تحریر درآورده است‌ – ‌، بهترین فیلمبرداری ‌و بهترین بازیگر نقش اول مرد و زن به خوبی نمایان می‌سازد که اثر او چیزی فراتر از سینمای کشورش است‌.  

این در حالی ست که او با رویکردی قابل دفاع این موفقیت را بدون دور زدن خواستگاه‌های فرهنگی و اجتماعی آرژانتین کسب کرده است‌‌. «کامپانلا» اگرچه تجربه و مهارت سال‌‌ها فیلمسازی در آمریکا را با خود به همراه دارد ولی با این حال هنوز در آرژانتین‌، «آرژانتینی‌» فیلم می‌سازد‌. این شاید مهم‌ترین عامل محبوبیت او در کشورش باشد‌.  

در گام بعدی که به نوعی جهش بین‌المللی اثر مورد نظر است‌، فیلم جوایز متعددی را کسب کرد از جمله این که برنده‌ی بهترین فیلم خارجی اسپانیایی زبان «گویا» شد و اکنون و در آخرین لحظات نگارش این مطلب در حضور رقیبان پر‌آوازه‌ و سترگی چون «روبان سفید‌» و «یک پیام آور‌» ‌، برنده بهترین فیلم خارجی زبان آکادمی اسکار شد. ‌(توضیح‌: هر چند اگر غیر از این نیز می‌شد هیچ چیز از ارزش آن کم نمی‌شد‌، کما این که اکنون نیز چیزی از «روبان سفید‌» اثر درخشان هانکه بزرگ کم نشده است‌.‌)  

استادیوم هوس‌ها‌ی فیلمساز

از بعد ساختاری‌، رویکرد بنیادینی که این فیلم را در پیکره‌ی کلی – و نه لزوما‌ً در نما‌ها و اجزاء کوچکترش – به شکل غرور‌آمیزی جلوه‌گر می‌کند برقراری ارتباطی همگون و متناسب بین ویژگی‌هایی ست که ژانر‌های موجود در اثر را نمایندگی می‌کنند‌. «کامپانلا‌» فیلمی ساخته است که همانقدر که یک درام عاشقانه است‌، یک تریلر جنایی راز‌آلود نیز محسوب می‌گردد و جالب آنجاست که بر خلاف روال مرسومی که در بسیاری از این گونه فیلم‌ها پیگیری می‌شود هیچ کدام از این دو وجه – ‌ درام عاشقانه و تریلر جنایی راز‌آلود ‌- طفیلی دیگری نیستند و برای پربار کردن یا پربیننده کردن اثر‌، به فیلم پیوست نشده‌اند بلکه بسیار فراتر از آن‌‌؛ یک ارتباط مضمونی بسیار جدی میان این دو بخش برقرار است که در بند بعدی بیشتر در موردش بحث خواهد شد‌. همین‌قدر باید دقت کرد که در یک جناح‌، این فیلم نه محملی برای طرح معماهای گوناگون و پیچیده شده – ‌که در کل فیلم مجموعا‌ً دو معما طرح و حل می‌گردد ‌‌- ‌و نه اثری از صحنه‌های تعقیب و گریز‌ مکرر در فیلم وجود دارد‌ – ‌جز یک مورد در تعقیب و گریز‌ بخش استادیوم ‌- و از جناح دیگر هم شاهد یک درام کنترل شده‌ی بدون سوز و آه هستیم که در عین حال اثر‌پذیری خود را نیز حفظ کرده است و هم در عین باورپذیری رابطه‌ی عاشقانه‌ی بین ‌«اسپوزیتو‌» و ‌«ایرنه‌»‌، مخاطب درگیر یک عشق پر‌حرارت و پیش‌رونده‌ بین آن دو نیست‌. این در حالی ست که «کامپانلا‌» پیش از این در فیلم «همان عشق‌، همان باران‌» و اتفاقاً بین همین دو بازیگر‌، روایتگر چنین رابطه‌‌ای با مختصات مذکور بوده است ولی این بار با درایت تمام از آن رویکرد در این داستان استفاده نکرده است‌. این ماجرا حداقل دو دلیل متقن دارد‌ اول آن که جایگاه این دو شخصیت به عنوان ضابطین نسبتاً مؤثر دستگاه قضایی که پیشه‌شان متضاد با احساسات گرم و آتشین و افسار‌گسیخته است و همچنین نمایه‌های دیگری که او از این دو شخصیت نشانمان می‌دهد به طور کامل این خویشتن‌داری را به «اسپوزیتو‌» و به خصوص به ‌«ایرنه‌» دیکته می‌کند‌. دلیل دوم که به بحث بالا بیشتر مربوط است آن که‌؛ او قصد داشته یک داستان بسیار خاص را به شکلی بسیار واقعی روایت کند و با ارائه‌ی تصویری همه‌جانبه از اتفاقاتی که برای «اسپوزیتو‌» روی می‌دهد از درگیر شدن ذهن مخاطبش در هر کدام از این وجوه خود‌داری کند‌. مشخص است که فیلمساز از این که مخاطبش متوجه پیوند منطقی بین داستان‌هایش نشود هراس داشته است‌.  

در این فیلم البته نقطه‌ی عطفی وجود دارد و آن همان بخش شکوهمند و به‌ یاد‌ماندنی استادیوم فوتبال است که هم از جهت مضمون و هم ساختار از سایر بخش‌های فیلم عامدانه فاصله می‌گیرد‌. این عمد و قصد فیلمساز این توجه را می‌طلبد که بدانیم این بخش دقیقاً میان فیلم قرار گرفته و به نوعی محل تغییر جهت داستان است‌. با تمام مقدمه‌چینی‌ها و طرح مسأله‌هایی که پیش از این بخش صورت گرفته است‌، بر خلاف انتظار ‌، چالش‌های جدی بر سر مفاهیمی چون «‌عدالت‌» و ‌«عشق‌» با دستگیری «گومز» تازه پس از آن شب آغاز می‌شود‌.  

و اما بخش پرسش‌برانگیزی که در این میان وجود دارد و شاید بزرگترین ایراد اثر هم همین باشد آن است فیلم تحمل باری را که عنوان فیلم برایش در نظر گرفت است ندار‌د‌. ‌«چشم‌»‌هایی که باید دارای «‌راز‌»‌های نهانی باشند یعنی چشم‌های «اسپوزیتو‌» ‌، ‌«ایرنه‌» ‌، ‌«گومز‌» (پشت میله‌‌ها‌) و از همه مهم‌تر ‌«چشم‌های مورالس‌» با آن چهره‌پردازی پایین‌تر از سطح فیلم آن هم در حالی که قرار است نماهای بسته‌ی کلیدی از آن گرفته شود نمی‌تواند آن مقصود رمز‌آلود را به نمایش در بیاورد‌. در این میان «اسپوزیتو‌» که تنها کسی ست که در زمان حال گریم سنگینی هم ندارد ‌«راز‌» را در چشمانش تا حدودی منتقل می‌کند ولی ‌«مورالس» که اتفاقاً راز چشمان او بسیار پر‌اهمیت‌تر از سایرین است زیر چروک‌های غیر طبیعی که در نما‌های بسته به خوبی آشکار است غرق شده است‌. رفع این معضل شاید می‌توانست این فیلم را به شاهکاری در نوع خود بدل سازد‌.  

بررسی‌های گوناگون از زوایای دیگر درمورد این فیلم کاملاً میسر است که البته این نوشته بیش از این مجال پیگیری آن را ندارد‌.  

در تلازم عشق و عدالت  

‌نکته‌ای در این فیلم وجود دارد که به اعتقاد نگارنده نادیده گرفتنش‌، به نادیده گرفتن کل فیلم ‌می‌انجامد‌‌. حلقه‌ی نهایی فیلم با آگاهی ما از رویداد عجیب و تکان‌دهنده میان «مورالس‌» و «گومز‌» کامل نمی‌گردد بلکه این بخشی از پایان است‌. این واقعه با تمام ظاهر غریب و هولناکی که داشت کلید‌واژه‌ی زندگی شخصیت اصلی داستان ‌‌- «اسپوزیتو‌»‌ ‌- را از Temo به معنای ‌«ترس‌» به Te Amo به معنای «‌دوستت دارم‌» تغییر می‌دهد‌. ترسی که ۳۰ سال پیش از فقدان عدالت ریشه دواند و او را از عشق ناب زندگی خود ‌‌- که گذشت ۳۰ سال نیز از جلای آن نکاسته است ‌- دور کرد حالا با نمایان شدن بارقه‌هایی از اجرای عدالت ‌- ‌حتی شده به شیوه‌ای بغرنج و خارج از چارچوب اجرایی تعریف شده ‌- از پشت ابر‌، او را به عشق خود نیز نزدیک می‌کند‌‌. این تناظر که بی‌تردید به عنوان ملازمه‌ی بین دو مفهوم «عشق‌» و ‌«عدالت‌» قابل بیان است رویکردی نوین و ابداعی از سوی فیلم به شمار می‌رود و این ماهیت زمانی قطعی‌تر جلوه می‌کند که در نظر داشته باشیم که همان طور که عدم وجود ‌«عدالت‌» باعث به تهدید در آمدن عشق میان ‌«اسپوزیتو‌» و ‌«ایرنه‌» شد‌، عشق میان ‌«مورالس‌» و «لیلیانا‌» نیز نه با مرگ ناگوار «لیلیانا‌» بلکه با سردرگمی افسار‌گسیخته‌ی زندگی‌، افکار و خاطرات «مورالس‌» پدیدار شد‌. سردرگمی ناگواری که ناشی از به دام نیفتادن قاتل «لیلیانا‌» و پس از آن آزاد شدن او بود‌. درد‌دل‌های تأسف‌آور او با «اسپوزیتو‌» در ایستگاه قطار در نیمه‌ی اول فیلم را به یاد بیاورید‌. او بیش از هر چیز نگران خاطراتی ست که در حال رنگ باختن هستند‌. این احساس آرامش نسبی نیز که برای «اسپوزیتو‌» در فصل پایانی غیرقابل درک است از برپاشدن همان عدالت از دست رفته است که گویی عشق به ظاهر از دست رفته‌ی او را باز پس داده است‌. و باز هم همین برپاشدن عدالت است که «اسپوزیتو‌» را برای بالفعل کردن یک عشق ۳۰ ساله به سوی «ایرنه‌» فرا‌می‌خواند‌.  

]]> http://cinematograd.wordpress.com/2010/03/16/%d9%86%d9%88%d8%a8%d8%aa%db%8c-%da%a9%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%ad%d8%a7%d9%84-%d8%b1%d8%b3%db%8c%d8%af%d9%86-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%e2%80%8c/feed/ 12 جمالزاده CINEMATOGRAD1 CINEMATOGRAD2 http://cinematograd.wordpress.com/2010/03/04/%d8%b1%d9%88%d8%b2%db%8c-%da%a9%d9%87-%d8%a7%d9%84%d9%81%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d8%b4%d9%85%da%af%db%8c%d9%86-%d9%88-%d8%aa%d8%b3%d8%aa%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a8%db%8c%e2%80%8c%da%a9%d9%84%db%8c/ http://cinematograd.wordpress.com/2010/03/04/%d8%b1%d9%88%d8%b2%db%8c-%da%a9%d9%87-%d8%a7%d9%84%d9%81%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d8%b4%d9%85%da%af%db%8c%d9%86-%d9%88-%d8%aa%d8%b3%d8%aa%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a8%db%8c%e2%80%8c%da%a9%d9%84%db%8c/#comments Thu, 04 Mar 2010 18:27:34 +0000 جمالزاده http://cinematograd.wordpress.com/?p=1222 ]]> الف) من در این جا خودم رو لو می‌دهم‌. این پست را ازانتها به ابتدا نوشتم‌؛ یعنی چیزی که الآن شما به عنوان بخش اول می‌بینید‌، من آخر نوشتم‌. چند موضوعی را که می‌خواستم برای این بخش الف بنویسم خودشان تبدیل به نوشته‌‌های بلند‌تر و جدی‌تری شدند و اکنون این بخش احساس خشم می‌کند از خیانتی که برش روا داشته شده است و ‌ در واقع «‌بی‌هیچی‌» شده است‌.

* باور کنید بخش  الف تمام شد‌.

ب) دوست دارم بدانم نظرتان در مورد جعبه موسیقی سینماتوگراد چیست‌. در مورد اینکه به کار می‌آید یا نه یا اینکه چه کنیم که بیشتر به کار بیاید را شما باید اظهار نظر کنید‌.

Stand  Up ‌، قطعه‌ای که قبلاً گذاشتم متعلق به آلبوم آخر Garou خواننده‌ی کانادایی می‌باشد که ایشان این اطراف تا حدود زیادی محبوب می‌باشند‌. دوست دارم به حجم صدایش توجه کنید‌.

و اما قطعه‌ی جدید‌؛ «درد عشق‌» [از آلبوم «آلوده»‌] متعلق به O-Hum ، گروه راک ایرانی ‌ست که لیریک تمام کارهایشان اشعار مولوی و حافظ است . بیش از این حوصله‌ی نوشتن در موردشان را ندارم چون شاید خیلی‌ها آن‌ها را بشناسند و خب آن وقت نوشتن‌های از سر دلسوزی من هم پرگویی تلقی گردد‌.

و در آخر؛ اگر قطعات ناب و گزین شده‌ی خود را به نحوی‌ با من در اشتراک بگذارید تا من هم آن را داخل جعبه بیندازم به نظر اتفاق میمونی می‌آید‌.

ج‌) پست قبلی قرار بود مدخلی شود برای نوشتن یک سلسله پست در مذمت جریانی آلوده در هیبت روشنفکری‌، که فعلاً به دلایلی از نوشتن ادامه‌اش صرف نظر کرده‌ام تا بعدها چه پیش آید‌.

د) نمی‌دانم با حس رخوتی که احتمالاً در سه بخش پیش درکش کردید چه کنم‌!